Wat is nu precies dialoog? De kranten staan vol van mensen die in dialoog zijn of in dialoog met elkaar zouden moeten zijn. En in de managementliteratuur van dit moment is dialoog ook hot.

De afgelopen jaren hebben wij preciezer onderzocht wat dialoog is, omdat we mensen trainen in het begeleiden van dialoog. Dit onderzoek leidde ons langs de beoefening van veel verschillende vormen van dialoog, uit en in allerlei delen van de wereld. Daarnaast hebben we ons in diverse dialoogmethodieken verdiept, door trainingen te volgen[1]. Maar vooral hebben we samen honderden dialogen gevoerd en ervaren hoe dialoog zich van andere gespreksvormen onderscheidt.

De algemene definitie van dialoog die wij formuleerden op basis van onze kennis en ervaring luidt:

Gezamenlijk een vraag onderzoeken door aandachtig te luisteren, ervaringen te delen en te reflecteren op de inzichten.

Ons onderzoek en ervaringen leidt tot het inzicht dat er universele principes ten grondslag liggen aan dialoog. We noemen dit de basisprincipes van dialoog. En deze basisprincipes zijn vervolgens de bron voor gespreksregels, voor de rol en de houding van de gespreksbegeleider, voor de vraagformulering, de houding van deelnemers en zelfs voor een dialogische levenshouding.

We onderscheiden zeven basisprincipes:

  1. Gelijkwaardigheid
  2. Onderzoeken
  3. Aandachtig luisteren
  4. Je uitspreken
  5. Zijn met wat er is
  6. Oordeel uitstellen
  7. Vertragen en verstillen

Meer over deze basisprincipes kun je lezen in een uitgebreider artikel (pdf) of via deze link.
English version

In de training gaan we aandachtig in op de betekenis van deze basisprincipes en bouwen we vanuit daar door naar het beoefenen van de vaardigheid van het zijn van goede gespreksleider in (een specifieke vorm van) dialoog.

 

Algemeen over dialoog:

Boeken:
– David Bohm (1996) –  On Dialogue. New York, Routledge
– William Isaacs (1999) – Dialogue and the art of thinking together.
– Irene van Lippe-Biesterfeld (1995) – Dialoog met de natuur
– Aukje Nauta (2011) – Tango op de werkvloer – Nieuwe kijk op werkrelaties.
– Nationale Coördinatie Dag van de Dialoog (2008) – Vlinderlijke eenvoud – ontmoeting in dialoog
– Nationale Coördinatie Dag van de Dialoog (2008) – Vlinderlijke kracht – dialoog in beweging
– Kees Voorberg & Eelco de Geus (2018) – In Dialoog – Relatie-kwaliteit als bron van vernieuwing

Artikelen:
– Renate van der Veen en Olga Plokhooij (2018) – Basisprincipes Dialoog
– Olga Plokhooij (2015) – Dialoog, het fundament onder vitale samenwerking – Young Girls Community
– David Bohm, Donald Factor and Peter Garrett (1991) – Dialogue – a Proposal

Aandachtig luisteren:

Boeken:
– Krishnamurti (1968), Talks an dialogues.
– Otto C. Scharmer (2007) – Theory U, Leading from the future as it emerges. Cambridge, MA, Society of organizational learning, inc.
– Joseph Jaworski (2012) – Oorsprong, de innerlijke weg naar kennis

Appreciative Inquiry:

Boeken:
– Jane Magruder, Bernard Mohr, Appreciative Inquiry: Change at the speed of imagination
– Robbert Masselink, Jelmer IJbema – Het waarderend Werkboek
– Robbert Masselink, Rombout van den Nieuwenhof, Joep de Jong, e.a. (2008) – Waarderend organiseren – Appreciative Inquiry: co-creatie van duurzame verandering.
– Saskia Tjepkema, Luc Verheijen, Joeri Kabalt (2016) – Waarderend Veranderen

Artikelen:
– David Coopperrider, Diana Whitney (2001) – A Positive Revolution in Change: Appreciative Inquiry.
– Joeri Kabalt, Saskia Tjepkema (2012); Bron: Kessels & Smit, The Learning Company – Appreciative Inquiry: Veranderen met energie
– Kim de Groot, Jeannette Schonewille en Annet van de Wetering; Bron: AI Magazine.  Alles wat aandacht krijgt groeit.

Websites:
Nederland in Dialoog

Socratische dialoog:

Boeken:
– Jos Kessels e.a. – Vrije Ruimte, Filosoferen in organisaties (2002)
– Jos Kessels e.a. – Vrije Ruimte, Praktijkboek Filosoferen in organisaties (2008)
– Leonard Nelson – De Socratische Methode (2009)

Artikelen:
– Profcoaches – De socratische methode
– Jos Kessels – Socratische gespreksvoering – Het Nieuwe Trivium

Websites:
Het Nieuwe Trivium – filosoferen in organisaties
Socratisch Café Nederland

Talking Circles:

Boeken:
– Marieke de Vrij (2002) – Dialoog de wezenlijke weg – Uitgeverij De Vrije Mare

Websites:
World Dialogue Foundation
Centrum Dialoog en Samenleving – Kees Voorberg

Leiderschap, transformatie en dialoog

Artikelen:
– William Isaacs – Accessing genuine dialogue – straight talk on strategic issues (2012)
– William Isaacs – Dialogic leadership (1999)
– Deepika Nath – Sustainable Transformation Through Dialogue (2009)

Boek:
– Amanda Ridings  – Pause for Breath – Bringing the practices of mindfulness and dialogue to leadership conversations (2010).

Overig:

– Democratic Dialogue – A Handbook for Practitioners – 242 pagina’s
– Mapping Dialogue- A research project profiling dialogue tools and processes for social change (2006), Johannesburg, South Africa – 86 pagina’s
– The Dialogue Kit – Sherryl and Patrick Stalinski (2007), auroranow.org  – 35 pagina’s
– World Café Methode – Uitgeverij Coutinho
– Deep democracy in relation tot Dialogue Processes – Mille Bojer – 6 pagina’s

 

[1] Trainingen onder meer: Nederland in Dialoog voor dialoog gebaseerd op Appreciative Inquiry, World Dialogue Foundation voor taking circles, Arab Educational Institute Center voor Read, Reflect, Communicate and Act-method, Het Nieuwe Trivium voor Socratisch Gesprek, Dialogue for Peaceful Change Oikos/Northern Ireland, Deep Democracy workshop van Myrna Lewis, Theory U workshop en U-lab Otto Scharmer.